Rio Tinto, küresel bakır portföyünde yaptığı genişleme hamlesiyle 2030 yılına kadar yıllık üretimini bugünkü 700 bin ton seviyesinden yaklaşık 800 bin tona çıkarmayı planlıyor. Londra merkezli dev madencinin yüzde 13’lük üretim artışı hedefi, başta Moğolistan’daki Oyu Tolgoi ve ABD’deki Kennecott projeleri olmak üzere iki büyük varlık tarafından desteklenecek. Bu hedef, şirketin 2023 yılında gerçekleştirdiği 620 bin tonluk bakır üretimine kıyasla 180 bin tonluk ek kapasite anlamına geliyor.
🔸 Büyümenin ana kaynağı olan Oyu Tolgoi bakır-altın madeninde yeraltı operasyonları hız kazandı. Moğolistan’daki bu dev projede 2028 itibarıyla yılda 500 bin ton bakır üretilmesi bekleniyor. Rio Tinto’nun projedeki yüzde 66’lık payı, şirkete yaklaşık 330 bin tonluk yıllık ek üretim sağlayacak. Madenin toplam ömrü boyunca 45 milyar doların üzerinde vergi ve telif geliri Moğolistan ekonomisine aktarılacak.
🔸 ABD’deki Kennecott madeninde ise yeraltı madenciliğine geçiş ve flotasyon tesislerinde uygulanan modernizasyon süreci üretimi yukarı çekecek. Mevcut durumda yılda yaklaşık 140 bin ton bakır çıkaran Kennecott’ta, iyileştirme çalışmalarının tamamlanmasıyla 30 bin tonun üzerinde kapasite artışı hedefleniyor. Maden aynı zamanda kritik mineral konumundaki tellür ve renyum gibi yan ürünlerin de önemli bir tedarikçisi.
🔸 Küresel bakır projelerinde ruhsat alma sürelerinin ortalama 15 yıla kadar uzaması ve sermaye maliyetlerindeki artış, yeni arzın devreye girmesini geciktiriyor. S&P Global verilerine göre 2010 sonrası keşfedilen büyük bakır yataklarının yalnızca yüzde 10’u üretim aşamasına geçebildi. Sektör, 2030 yılına kadar yıllık 5 milyon tonu aşabilecek küresel arz açığını yönetmekte zorlanıyor.
🔸 Talep cephesinde yapay zeka veri merkezleri, elektrifikasyon ve enerji dönüşümü güçlü rüzgarlar oluşturuyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın hesaplamalarına göre yalnızca elektrikli araçlar ve şebeke yatırımları nedeniyle bakır talebi 2035’e kadar yüzde 50 büyüyebilir. Yapay zeka veri merkezlerinin bakır tüketiminin ise önümüzdeki yedi yılda iki katına çıkması bekleniyor.
🔸 Büyük madencilik gruplarının bakır varlıklarını büyütme yarışı da hızlandı. BHP’nin Anglo American için yaptığı devralma teklifi ve Glencore’un bakır portföyüne yönelik agresif genişleme planları, Rio Tinto’nun 2023’te başlattığı 7 milyar dolarlık Oyu Tolgoi yatırım programıyla aynı rotayı izliyor. Londra Metal Borsası’nda işlem gören üç aylık bakır fiyatı son bir yılda yüzde 18 yükselerek ton başına 9 bin 800 dolar seviyesinde seyrediyor.
