İran'daki protesto dalgası ve olası ABD askeri müdahalesi petrol piyasalarında "Pandora'nın Kutusu" riskini gündeme taşıdı.
Trump'ın Venezuela'daki son hamlesinin ardından İran için askeri seçenekleri değerlendirdiği bildiriliyor.
Piyasa iki çelişkili dinamik arasında sıkışmış durumda.
Hürmüz Boğazı kritik risk noktası
Herhangi bir ABD müdahalesi küresel petrol piyasalarını alt üst eder.
İran misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğini durdurabilir.
Dünya ham petrol ve LNG ticaretinin yüzde 25'i bu boğazdan geçiyor.
Günlük 20 milyon varil petrol akışı söz konusu, küresel tüketimin yüzde 20'si.
Alternatif güzergahlar yetersiz
Boğazı bypass eden iki büyük boru hattı var.
Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı hattı günlük 5 milyon varil kapasiteli.
BAE'nin Fujayra hattı ise günlük 1,8 milyon varil taşıyabiliyor.
Fakat temmuz itibarıyla her iki hattan sadece günlük 2-3 milyon varillik kapasite kullanılabilir durumda.
Herhangi bir aksaklık fiyatları fırlatır.
Opsiyon piyasası arz kesintisi riskini fiyatlıyor
WTI'ın bir aylık 25-delta risk reversal göstergesi 12 Ocak'ta 4,89'a sıçradı.
Temmuz 2025'ten bu yana en yüksek seviye bu.
Yatırımcılar arz kesintisine karşı temkinli, fiyat korumasına yöneliyor.
Fakat arz fazlası baskısı sürüyor
İlginç olan şu, tüm bu risklere rağmen petrol gerçek değerinin altında işlem görüyor.
WTI 9 Ocak'ta varil başına 6,55 dolar iskontoluydu.
Ekim ortasındaki 10,24 dolarlık iskontoya göre daralma var, fakat hala negatif.
Bu durum piyasanın arz fazlası endişesini yansıtıyor.
Risk primi sınırlı kalabilir
Büyük jeopolitik çatışmalarda ham petrolün risk primi 2016'dan bu yana ortalama 25-30 dolar oldu.
Bu hesapla WTI 89-94 dolara çıkabilir, zira gerçek değer tahmini 64 dolar civarında.
Fakat bu sefer farklı.
İran protestoları kırılgan bir küresel ekonomik arka planda yaşanıyor.
OPEC+ atıl kapasitede oturuyor, ihtiyaç halinde üretimi artırabilir.
Venezuela petrolü de yakında piyasaya dönebilir.
Risk priminin 10-15 dolar civarında kalması bekleniyor.
Bu da WTI için en fazla 74-79 dolar anlamına geliyor.
Venezuela denklemin önemli parçası
Venezuela dünyanın petrol rezervlerinin yaklaşık beşte birini barındırıyor.
Tahmini 303 milyar varil rezerv var.
Fakat aralık ayında ihracat sadece günlük 423.000 varildi, küresel üretimin yüzde 1'inden az.
2017 mayısında günlük 1,8 milyon varil ihraç ediliyordu.
Yetersiz yatırım ve kötü varlık yönetimi üretimi felç etti.
Trump yabancı yatırım bekliyor
Trump yönetimi Venezuela'nın petrol sektörüne yabancı yatırım akışı bekliyor.
Önümüzdeki 18 ayda üretimin artması öngörülüyor.
İhracatın kademeli olarak yükselmesi bekleniyor.
2026 ortasında günlük 1 milyon varili aşması, 2028 sonunda 2 milyon varile ulaşması tahmin ediliyor.
Dengeleyici faktörler fiyat sıçramasını sınırlar
Sonuç olarak İran riski gerçek ve ciddiye alınıyor.
Fakat OPEC+'ın üretimi artırma hazırlığı ve Venezuela'nın potansiyel dönüşü fiyat patlamasını frenleyebilir.
Ham petrolün risk primi genişlese de geçmiş krizlerdeki seviyelere ulaşması zor görünüyor.
✍️🤖