Güneş paneli üreticileri gümüş maliyetlerinden kaçış yolu arıyor. Son bir yılda yüzde 130'u aşan fiyat artışı, zaten Çin kaynaklı aşırı üretim kapasitesiyle baskı altındaki marjları daha da sıkıştırdı. Panel üretiminde kullanılan gümüş pasta toplam hücre maliyetinin yüzde 30'unu oluşturuyor, dolayısıyla fiyat artışı doğrudan üretim maliyetine yansıyor.
Rakamlar çarpıcı
Gümüş fiyatları 2025'te yüzde 147 yükseldikten sonra ocak ayında ons başına 121,64 dolarla tüm zamanların zirvesini gördü. Ardından 77 dolar civarına gerilese de üreticiler üzerindeki baskı hafiflemedi. ABD'de 450 watt'lık bir güneş modülündeki gümüş pasta maliyeti 2025 başındaki 5,22 dolardan 17,65 dolara fırladı. Üç kattan fazla artan bu maliyet, panel başına kâr marjını eritiyor ve üreticileri alternatif arayışına zorluyor.
Fotovoltaik sektör toplam gümüş talebinin yüzde 17'sini oluşturuyor, bu da yılda yaklaşık 196 milyon troy onsa karşılık geliyor. Gümüşe olan talebin geri kalanını mücevherat, elektronik ve yatırım amaçlı alımlar sürüyor. Ancak güneş enerjisi sektörünün payı son yıllarda hızla büyüdü ve bu büyüme fiyat üzerinde yapısal baskı yarattı.
Bakıra geçiş hızlanıyor
Ton başına yaklaşık 2,5 milyon dolar eden gümüşün yerini almak için bakır öne çıkıyor. Bakır şu an ton başına 12.823 dolar seviyesinde, yani gümüşün yaklaşık yüzde 0,5'i kadar. Bu devasa fiyat farkı üreticiler için görmezden gelinemeyecek bir tasarruf potansiyeli yaratıyor.
Dünyanın en büyük güneş paneli üreticilerinden LONGi Green Energy, baz metalleri kullanan maliyet düşürücü teknolojide ilerleme kaydettiğini açıkladı ve nisan-haziran döneminde seri üretime geçmeyi planlıyor. Enerji danışmanlık şirketi Rystad Energy'nin değerlendirmesine göre bu yıl sektörde geniş çaplı bir geçiş bekleniyor. Önde gelen üreticiler saf bakır metalizasyonuna ve hibrit gümüş-bakır pastalara yöneliyor.
Tasarruf potansiyeli büyük ama geçiş kolay değil
Yıllık 500 gigawatt güneş paneli üretimi baz alındığında gümüşten bakıra geçiş sektöre küresel ölçekte yılda yaklaşık 15 milyar dolar tasarruf sağlayabilir. Ancak geçiş sürecinde teknik engeller var. Gümüşün elektriksel iletkenliği bakırdan daha yüksek, bu da panel verimliliğini doğrudan etkiliyor. Dolayısıyla bakır bazlı çözümlerin aynı verimlilik düzeyini yakalaması gerekiyor ki üreticiler performanstan ödün vermeden maliyet avantajı elde edebilsin.
Gümüş piyasası açısından bakıldığında ise tablo karmaşık. Fotovoltaik sektörün gümüşten uzaklaşması orta vadede talep tarafında yapısal bir baskı yaratabilir, ancak bu geçişin ne kadar hızlı gerçekleşeceği belirsiz. Seri üretimde bakır metalizasyonunun yaygınlaşması yıllar alabilir ve bu sürede gümüş talebi yüksek kalmaya devam edebilir. Öte yandan LONGi gibi büyük oyuncuların harekete geçmesi sinyalin ciddi olduğunu gösteriyor.
