Küresel doğal kauçuk piyasasında arz açığı kronikleşiyor. Doğal Kauçuk Üretici Ülkeler Birliği ANRPC'nin tahminlerine göre talep 2026'da üretimi altıncı yıl üst üste geçecek. Otomotiv sektöründeki büyüme tüketimi yukarı çekerken üretim tarafında yapısal sorunlar arzın talebi yakalamasını engelliyor.
Üretim büyüyor ama yetmiyor
Küresel üretim 2026'da yüzde 2,4 artarak 15,2 milyon tona ulaşması bekleniyor. 2025'teki yüzde 1,4'lük büyümeye kıyasla hızlanma var, ancak talep tarafı daha güçlü. ANRPC küresel talebin yüzde 1,7 büyüyerek 15,6 milyon tona çıkacağını öngörüyor, dolayısıyla yaklaşık 400 bin tonluk bir açık kalıyor.
Üretim artışının beklentilerin gerisinde kalmasının birden fazla sebebi var. Yıllarca süren düşük fiyatlar küçük üreticilerin yeni dikim yapmasını engelledi, yaşlanan ağaçların yenilenmesi aksadı ve verimlilk düştü. Bunların üstüne ciddi bir yaprak hastalığı salgını eklendi. ANRPC'nin aktardığına göre bu hastalık birçok üretici ülkeye yayıldı ve bazı bölgelerde verim kayıpları yüzde 30-35'e kadar çıktı.
Talep tarafını otomotiv sürüklüyor
Talebin itici gücü otomotiv sektörü. Avrupa Birliği'nde yeni araç tescillerinin yükselmesi, ABD'de lastik sevkiyat projeksiyonlarının güçlenmesi ve Çin'de elektrikli araç teşviklerinin sürmesi tüketimi destekliyor. AB ile Hindistan ve ABD ile Hindistan arasındaki ticaret anlaşmalarının kauçuk ürünlerini kapsaması da ek talep yaratacak.
Dünyanın en büyük iki kauçuk tüketicisi olan Çin ve Hindistan'da talep sırasıyla yüzde 1,7 ve yüzde 3,6 büyüyecek. Çin tek başına küresel doğal kauçuk tüketiminin yaklaşık yüzde 40'ını karşılıyor, dolayısıyla Pekin'in otomotiv politikaları ve ekonomik gidişatı fiyatlar üzerinde belirleyici etkiye sahip.
Üretici ülkelerde dengeler değişiyor
Dünyanın en büyük kauçuk üreticisi Tayland'da üretimin 2026'da sabit kalması bekleniyor. İkinci büyük üretici Endonezya ise 2022'den bu yana süren düşüş trendini kıramıyor. Düşük fiyatlar, yaprak hastalıkları ve arazilerin palm yağı üretimine dönüştürülmesi Endonezya'nın çıktısını aşağı çekiyor.
Öte yandan Fildişi Sahilleri dikkat çekici bir yükseliş sergiliyor. Kauçuk ekim alanını istikrarlı biçimde genişleten ve küçük üreticilerden yüksek verim alan ülke, Vietnam'ı geçerek dünyanın üçüncü büyük üreticisi konumuna yükselmeye hazırlanıyor. Batı Afrika'daki bu yükseliş üretim coğrafyasını çeşitlendiriyor, ancak Güneydoğu Asya'nın hakimiyetini kırmaktan henüz uzak.
Tokyo borsasında referans kauçuk fiyatları 2026'da yüzde 3 civarında yükseldi. 2024'te emtia piyasalarının en parlak performanslarından birini sergileyen kauçuk o yıl yüzde 46 değer kazanmıştı. 2025'teki geri çekilmenin ardından fiyatlar yeniden yukarı yönlü hareket ediyor, zira arz açığının yapısal doğası kısa vadede kapanacak gibi görünmüyor.